De Rijksoverheid wil het studierendement van studenten verhogen, daarom zijn er verschillende studieversnellende maatregelen door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap genomen. Ondanks deze maatregelen, mag ontplooiing geen gevaar lopen. Het moet immers aantrekkelijk blijven om je naast je studie te kunnen blijven ontplooien. Dit is iets wat bij ORAS hoog in het vaandel staat.

Klik hier voor de laatste printbare factsheet over langstuderen

1.1 Langstudeerdersregeling

Om het studierendement in het hoger onderwijs te verhogen, heeft de overheid onder andere een regeling getroffen die langstudeerders beboet (Halbe-heffing of langstudeerdersboete). Studenten mogen vanaf 1 september 2012 na de reguliere studieduur van hun bachelor slechts 1 jaar langer studeren, tegen het wettelijke collegegeld. Hetzelfde geldt voor masterstudenten die er 1 jaar langer over doen. Na het ene jaar uitloop, betaalt een student het wettelijke collegegeld plus € 3.000 boete op jaarbasis. Het ‘extra jaar’ kan niet opgespaard worden in de bachelor en meegenomen worden naar de master. De overheid heeft aangegeven dat het geld dat door deze regeling vrijkomt, in onderwijskwaliteit gestoken wordt.

Op 1 februari is een artikel in Science Guide verschenen waarin duidelijk werd dat de plannen van staatssecretaris Halbe Zijlstra op verschillende vlakken toch nog lastig worden om door te voeren. Zowel bij deeltijd-studenten als pre-masterstudenten is de uitvoering van de langstudeerdersboete nog niet helemaal helder.

De Landelijke kamer van Verenigingen (LkvV), het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) en de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) zijn van mening dat de langstudeerboete groot onrecht doet aan duizenden studenten. Onder andere omdat er geen goede overgangsregeling is en omdat alle studenten over één kam worden geschoren. Daarom zijn de drie organisaties op 16 november 2011 naar de rechter gestapt. Uit het ingewonnen advies bij advocatenbureau Stibbe blijkt dat het wetsvoorstel op meerdere gronden onrechtmatig is. Half februari wordt een schriftelijke reactie van de Staat op de dagvaarding verwacht.

1.2 Collegegeldvrij besturen

Het voorstel Collegegeldvrij Besturen 3.0, wat aan het eind van dit document te vinden is, beoogt het mogelijk te maken voor studenten die een fulltime bestuursjaar doen, en dus dat jaar geen onderwijs volgen, om zich een jaar uit te schrijven. Dit voorstel ligt op het moment nog bij de Tweede Kamer en is dus nog niet aangenomen. Het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) en de Landelijke Kamer van Verenigingen (LKvV) schatten dat het gaat om tussen de 800 en 1200 studenten per jaar, die een belangrijke rol vervullen op universiteiten en hogescholen, in bijvoorbeeld studie- of gezelligheidsverenigingen en medezeggenschapsorganen. Door zich uit te schrijven hoeven deze bestuurders dat jaar geen collegegeld te betalen en lopen ze geen vertraging op in het kader van de Langstudeerdersregeling. Op dit moment is het voor bestuurders nog niet mogelijk zich uit te schrijven, omdat zij gebruik maken van faciliteiten voor studenten (huisvesting, collegegeldkrediet, ov-jaarkaart) en profileringsfondsen.

Het voorstel van de VVD en D66 (in overleg met LKvV en ISO) voor studenten die een fulltime bestuursjaar vervullen, is:

1. het mogelijk maken dat deze studenten zich kunnen laten uitschrijven
2. daardoor geen collegegeld hoeven te betalen (immers waarom betalen voor iets dat je niet krijgt (onderwijs)
3. een intentieovereenkomst te laten sluiten met de betreffende instelling, waaruit blijkt dat de student welliswaar niet ingeschreven staat, maar wel verbonden is aan de instelling
4. de instelling beslist of de student gebruik kan maken van het profileringsfonds van de instelling
5. de intentieverklaring geeft de student recht op het gebruik maken van de volgende studiefaciliteiten: studentenhuisvesting en collegegeldkrediet/sociaal leenstelsel.

De maatregelen die landelijk worden genomen, kunnen grote gevolgen hebben op het studentenleven. Delftse studenten die langer studeren dan 7 jaar zullen beboet worden, terwijl de gemiddelde studieduur in Delft 7,2 jaar is. Ontplooiingsmogelijkheden kunnen door een langstudeerdersregeling in het geding komen. Samen met de maatregelen die door de universiteit worden opgelegd, zoals een BSa en Harde Knip, vormen de studieversnellende maatregelen een gevaar voor de Delftse studenten.

Wanneer studenten hun studie stilzetten om zich daarbuiten te ontwikkelen, bijvoorbeeld door commissie- of bestuurswerk, worden zij, wanneer ze niet nominaal studeren, direct door de langstudeerdersregeling getroffen. Een dergelijke maatregel werkt dan ook een afname van studenten die bereid zijn een bestuursjaar te vervullen, in de hand. Dit kan een grote impact hebben op het Delftse studentenleven.

Lange tijd heeft ORAS zich samen met de StudieVerenigingenRaad (SVR) en de VerenigingsRaad (VeRa) hard gemaakt voor een “C+1+Ras-regeling”. Hierbij zou het verhoogde collegegeld pas ingaan na een uitloop van 1 jaar, plus de profileringsmaanden die de universiteit aan de door jou vervulde activiteiten heeft toegekend. Dit voorstel is namens het College van Bestuur ondertekend door de Rector Magnificus, Karel Luyben. Onder andere Boris van der Ham (D66) heeft  in debatten gepleit voor deze regeling, maar helaas voldoet het voorstel niet aan de wensen van staatsecretaris Zijlstra.

Naast deze voorgestelde regeling, heeft ORAS in het collegejaar 2010-2011verschillende politici uitgenodigd in Delft om te komen kijken naar de ‘luie langstudeerders’ die zich hier fulltime inzetten voor de Delftse studentenwereld. De woordvoerders Hoger Onderwijs Tanja Jadnanansing (PvdA), Jasper van Dijk (SP), Harm Beertema (PVV), Anne-Wil Lucas (VVD) en Sander de Rouwe (CDA) zijn allemaal in Delft geweest om door ORAS en de VSSD rondgeleid te worden langs actieve studenten van bijvoorbeeld YES!Delft, de NUNA en studie- en studentenverenigingen. Anne-Wil Lucas van de VVD wilde al langer een uitzondering voor full time studentenbesturen. Daarin vond ze Boris van der Ham namens D66 aan haar zijde. GroenLinks wil het zelfs breder trekken en ook voor parttime besturen een aparte regeling. Nu ook PVV en PvdA kenbaar hebben gemaakt dat zij zich hierbij aansluiten, is er een overgrote meerderheid in de Tweede Kamer voor het mogelijk maken van collegegeldvrij besturen.

Naast de landelijke lobby houdt ORAS zich ook bezig met mogelijke oplossingen op lokaal niveau. Een aantal oplossingen die de Studentenraad heeft besproken met de universiteit, zijn: fulltime studentbestuurders die zich inschrijven als extraneus, een boete-tegemoetkoming voor bestuurders en een stempel voor parttime bestuurders voor een flexibele regeling rondom tentamens en deadlines. Welke van deze oplossingen mogelijk zijn, is nog onduidelijk. Zowel de Studentenraad als de TU is hier druk mee bezig.

Waarom wil het kabinet deze maatregelen nemen?
Hiervoor zijn 3 redenen:

1. Het terugdringen van het aantal langstudeerders
2. Het terugdringen van de staatschuld
3. De mogelijkheid tot het investeren in het hoger onderwijs

Moet ik de gehele boete betalen als ik maar een paar maanden uitloop?
Nee, de boete geldt oer uitgelopen maand. Dit komt neer op – per maand. Of de boete al bij voorbaat betaald moet worden, of in termijnen, is nog niet bekend.

Als ik te lang over mijn bachelor doe, heeft dit dan gevolgen voor mijn master?
Nee, vertraging in de bachelor wordt niet meegenomen in de masterfase. De duur van de bachelor en de duur van de master worden los van elkaar gezien. Wanneer iemand zijn bachelor nominaal afrondt, betekent dit dan ook niet dat hij 2 jaar langer of zijn master mag doen.

Ik heb een functiebeperking, krijg ik dan een uitzondering?
Studenten met een functiebeperking mogen 1 jaar extra uitlopen. Dit jaar mag ofwel in de bachelor ingezet worden, ofwel in de master. Het jaar mag niet ‘opgeknipt’ worden. Studenten in andere ‘bijzondere situaties’ (ziekte, zwangerschap, bevalling, familieomstandigheden) moeten zich wenden tot de TU Delft. In dit geval kan je slechts hopen dat hun boete wordt betaald uit het profileringsfonds (Ras).

Wat gebeurt er als ik van opleiding switch?
Dan telt het jaar dat je bij een andere opleiding ingeschreven stond ook mee voor de regeling. Wie zich in zijn eerste studiejaar na een paar maanden bedenkt, heeft al zijn uitloopjaar verspeeld. Dit betekent dat deze student de nieuw gekozen opleiding nominaal moet halen, om geen boete te krijgen.

Krijg ik meer tijd als ik 2 studies doe?
Nee. Volgens Halbe Zijlstra zou een ‘excellente student’ zijn opleidingen zonder al te veel vertraging naast elkaar moeten kunnen afronden. Wie klaar is met de ene opleiding en daarna aan de tweede begint, betaalt het veel hogere instellingscollegegeld: dan geldt de langstudeerderswet überhaupt niet.

Telt mijn pre-master ook mee voor de boete?
Ja, je moet ingeschreven staan als bachelor of masterstudent. Zijlstra wil dat de pre-masterstudenten ingeschreven staan als bachelor. Als dit niet het geval is, wil Zijlstra dat de universiteit de boete gaat betalen.

Overige maatregelen
Het kabinet heeft naast de langstudeerdersboete nog meer (bezuinigings)plannen voor het hoger onderwijs. Hieronder worden deze plannen kort aangestipt. Het eerste punt is al definitief. Net als bij de langstudeerdersboete is er een wetswijziging ingevoerd die dit mogelijk maakt. De volgende twee punten zijn slechts plannen en nog geen definitieve wetswijzigingen. Zodra deze plannen zijn omgezet in wetsvoorstellen (of wanneer bekend is dat dit toch niet gaat gebeuren) zal de LSVb dat bekend maken.

• Het volgen van een tweede studie (instellingstarief)De overheid financiert voortaan slechts één opleiding. Zodra de student een bachelor of master heeft afgerond moet voor de tweede bachelor of master het instellingstarief betaald worden. De instelling bepaalt hoe hoog dit bedrag wordt. De bedragen variëren tussen de 6.000 en 32.000 euro per jaar. Het instellingstarief kan per stad sterk variëren voor dezelfde studie, houd hier dus rekening mee wanneer je een tweede studie wil doen.

• www.lsvb.nl en @studentenbond voor alle actuele informatieAfschaffing van de studiefinanciering in de masterfase. In de masterfase krijgen studenten niet langer de basisbeurs. In plaats daarvan wordt het sociaal leenstelsel ingevoerd. De basisbeurs wordt vervangen door een lening die later moet worden terugbetaald. Deze regeling gaat in vanaf collegejaar 2012-2013, mits het voorstel goedgekeurd wordt door de Kamers. De aanvullende beurs blijft wel bestaan. Gevolgen van een langere studieduur voor het studentenreisrecht

• Er zijn plannen in de maak die als gevolg hebben dat studenten geen recht meer hebben op een studenten-OV-kaart wanneer ze meer dan één jaar uitlopen. Nu geldt niet dat er zowel in de bachelor als in de master een jaar vertraging opgelopen mag worden.

(Factsheet De langstudeerdersboete: waar staan we nu? ISO, LSvB, LkVV.)

1. Hoger collegegeld voor langstudeerders, Rijksoverheid
2. Uitstel langstudeerdersboete
3. Collegegeldvrij besturen kan wel, Trouw:
4. Reactie Zijlstra op voorstel collegegeldvrij besturen 3.0
5. Artikel Delta over de reactie van Zijlstra
6. Dossier wetsvoorstel langstudeerders, Interstedelijk Studenten Overleg (ISO)
7. Kantelt de langstudeerboete nog, ScienceGuide