8 Februari – Eline Leising heeft dit dossier geschreven, voor meer informatie kun je haar altijd mailen via eline [at] oras.nl

 

Het kabinet wil wijzigingen aanbrengen in de studiefinancieringswet. Na de langstudeerboete is het nu de beurt aan de studiefinanciering in de masterfase, het studentenreisrecht en de voorwaarden voor de aanvullende beurs. Deze plannen worden voorgesteld in de beleidsnotitie ‘Studeren is investeren’.

De plannen moeten begin 2012 nog behandeld worden in de Eerste en Tweede Kamer. Als de voorstellen worden aangenomen betekent dit dat ze per 1 september 2012 ingaan. In dit dossier wordt dus gesproken over de voorgenomen maatregelen die nog niet besloten zijn.

Klik hier voor de laatste printbare factsheet over de masterstufi

Het hing al langer in de lucht maar op 19 januari kwam de laatste versie van Halbe Zijlstra zijn nota “studeren is investeren” naar buiten. Hieronder een korte samenvatting van het wetsvoorstel wat nog door de eerste en tweede kamer goedgekeurd moet worden. Het wetsvoorstel gaat niet alleen over het “sociaal” leenstelsel maar ook over het OV-reisrecht. Waar de overheid vroeger uitging van de “presterende student” willen ze nu naar de “investerende student”.  Hieronder zie je een schematische weergave van de plannen. Let wel op de twee voetnoten die erbij zijn toegevoegd.

De regering wil vanaf collegejaar 2012-2013 de basisbeurs afschaffen in de masterfase. In plaats daarvan wordt het leenstelsel ingevoerd. De aanvullende beurs blijft wel bestaan. Deze maatregel wordt ingevoerd voor alle studenten die vanaf dat moment een master gaan volgen of daar al mee bezig zijn.

Alle studenten die op of na 1 augustus 2012 studiefinanciering krijgen of aanvragen voor een masteropleiding krijgen het bedrag in de vorm van een lening. Het wetsvoorstel is hier te vinden.

Wanneer je als student niet wilt lenen is het belangrijk dat je met DUO regelt dat je geen geld wilt ontvangen tijdens je master. Het is nog onduidelijk of DUO je basisbeurs automatisch omzet in een lening of dat je dit zelf moet regelen. Houd hier dus rekening mee. Als je er voor kiest om extra te lenen wanneer de basisbeurs vervalt, wordt je lening verhoogd met het bedrag ‘levensonderhoud uitwonend/thuiswonend’. Dit bedrag is ongeveer gelijk aan de basisbeurs (het exacte bedrag is nog onduidelijk). De basisbeurs bedraagt voor studenten met een uitwonende beurs €3.200 per jaar, voor thuiswonende studenten is het bedrag €1.200 per jaar.

Studentenreisrecht

Op dit moment heb je je nominale studieduur (bachelor én master) plus 3 jaar recht op een OV-kaart. Dit reisrecht wordt ingekort tot nominale studieduur plus 1 jaar. Voor de Delftse student betekent dit dat je in principe recht hebt op 6 jaar OV.

Heb je meer dan 1 jaar studievertraging? Dan heb je geen recht meer op een OV-reisproduct. De regering wil deze regeling per 1 september 2012 laten ingaan. Als je op dat moment al meer dan 1 jaar langer hebt gestudeerd dan je nominale studieduur, dan heb je geen reisrecht meer. Je krijgt geen kortingskaart meer, maar je betaalt het volle tarief.

Dit betekent niet dat studenten die op 1 september 2012 volgens de nieuwe regeling al een jaar of langer onterecht gratis OV hebben, dit met terugwerkende kracht moeten terugbetalen.

Daarnaast gaat ook de boete omhoog voor het onterecht beschikken over een reisproduct. Nu kost het nog 68 euro per halve kalendermaand maar dit zal opgehoogd worden naar 97 euro per halve kalendermaand.

Op dit moment moet je je studieschuld binnen 15 jaar terugbetalen. Per 1 augustus 2012 wordt deze termijn verlengd tot 20 jaar, voor alle studenten die dan beginnen met lenen. Studenten die al langer lenen en na 1 september 2012 stoppen met lenen, mogen kiezen tussen 15 of 20 jaar als terugbetaaltermijn. Bij een terugbetaaltermijn van 20 jaar is het terugbetaalbedrag per maand lager. Maar je betaalt wel 5 jaar langer rente en een restschuld wordt 5 jaar langer niet kwijtgescholden.

De voorwaarden voor het ontvangen van een aanvullende beurs, dus bovenop je basisbeurs, zullen veranderen.

Weigerachtige of onvindbare ouders

Studenten met weigerachtige of onvindbare ouders krijgen niet langer meer een aanvullende beurs. Deze regeling was bedoeld voor studenten die om hele goede redenen hun ouders niet meer spreken of waarvan de ouders niet te vinden zijn. Het afschaffen van de regeling geldt voor zowel master- als bachelorstudenten.

Studieschuld ouders of aantal broers en zussen

Bij het vaststellen van de hoogte van de aanvullende beurs wordt geen rekening meer gehouden met een eventuele studieschuld van de ouders of het aantal minderjarige broers of zussen.

Inkomensdaling ouders

Het wordt eenvoudiger om een aanvullende beurs aan te vragen wanneer je ouders in inkomen dalen. Er wordt dan niet meer gekeken naar het inkomen van je ouders van twee jaar geleden, maar van 1 jaar geleden. Bij minimaal 15 procent daling, wordt de aanvullende beurs verhoogd. Wanneer je ouders in inkomen achteruit gaan, wordt het gemakkelijker om een aanvullende beurs aan te vragen.

Partnertoeslag

Studenten met kinderen en een financieel afhankelijke partner krijgen per 1 september 2012 geen partnertoeslag meer.

Opnemen prestatiebeurs met terugwerkende kracht

Niet opgenomen prestatiebeurs kan per 1 september 2012 niet meer aan het eind van je studie met terugwerkende kracht worden opgenomen.

Aanvragen of wijzigen studiefinanciering

Wanneer je te laat bent met het aanvragen of wijzigen van je studiefinanciering, kan je dit gedurende het betreffende studiejaar nog doen. Je krijgt dan de studiefinanciering die je in dat jaar had moeten ontvangen met terugwerkende kracht. De reisvoorziening kan je niet met terugwerkende kracht ontvangen.

In de notitie heeft Zijlstra het erover om studenten “te prikkelen bewuste investeringsbeslissingen te nemen”. Verder wil het kabinet door dit stelsel gaan behoren tot de top van de kenniseconomieën. Ze vinden het gerechtvaardigd “omdat een studie een investering is die loont”. Daarnaast “hoopt het kabinet door deze maatregel het stelsel betaalbaar en toegankelijk te houden en om de kwaliteit van het hoger onderwijs te waarborgen.” Daarom wordt de eigen bijdrage van de studenten verhoogd.

• • Bij introductie van het sociaal leenstelsel in de masterfase zullen uitwonende masterstudenten (circa 80% van het totaal aantal studenten in deze fase) per studiejaar een extra bedrag van circa €3.200 zelf moeten financieren. (€1.200 voor thuiswonenden)
• • Studenten die tweedejaars masterstudent zijn of net begonnen zijn aan een masteropleiding hebben kunnen weten dat de maatregel ingevoerd zou gaan worden. Zij hebben rekening kunnen houden met de nieuwe situatie. In het wetsvoorstel staat: “De eerder genoemde beleidsnotitie Studeren is investeren is op 14 maart 2011 naar de Tweede Kamer gezonden en heeft veel publiciteit opgeleverd”
  Alleen studenten die vóór 1 september 2011 aan een meerjarige master zijn begonnen en nog recht hebben op basisbeurs krijgen hun laatste jaar studiefinanciering.
• • In de voorgestelde systematiek houdt de masterstudent een vereenvoudigde aftrekpost voor scholingskosten en zal die aftrekpost de facto groter zijn dan nu het geval is, omdat hij geen basisbeurs meer ontvangt in de vorm van prestatiebeurs die op de aftrek in mindering wordt gebracht.
• • Door beperking van het studentenreisrecht voor studenten in het hoger onderwijs tot de nominale studieduur en een vertragingsjaar zullen studenten die meer dan een jaar vertraging oplopen hun reiskosten zelf moeten dragen. Zij zullen daarvoor de reguliere vervoerstarieven verschuldigd zijn.
• • De dienstverlening aan studerenden zal verbeteren doordat DUO een aantal processen en systemen vernieuwt, waaronder ook het proces om studiefinanciering mee te nemen naar het buitenland.
• • Het afschaffen van de partnertoeslag raakt in totaal circa 1.750 mensen.
• • Het afschaffen van de regeling voor studerenden met weigerachtige en onvindbare ouders betekent dat een groep van circa 17.500 studenten niet langer de aanvullende beurs ontvangt wegens een weigerachtige of niet te traceren ouder.
• • De invoering van het sociaal leenstelsel in de masterfase leidt ertoe dat de leenmogelijkheden voor studenten worden vergroot.
• • De overheid verwacht dat de maatregelen geen invloed hebben op de financiële toegankelijkheid.
• • De overheid verwacht dat de maatregelen geen invloed hebben op de onderwijsdeelname.
• • De overheid verwacht dat de maatregelen ervoor zorgen dat de studie prioriteit krijgt. Hierbij zal de student “bewuster keuzes gaan maken over nevenactiviteiten, bijverdiensten en eventuele studievertraging die ze daardoor kunnen oplopen.”

Begin 2012 wordt het voorstel in de Tweede en Eerste Kamer behandeld. Er is in Den Haag waarschijnlijk een meerderheid voor het voorstel aangezien een deel van de plannen ook al in het regeerakkoord is opgenomen. ORAS is in samenwerking met landelijke organisaties als ISO en LSVb bezig om de plannen socialer te maken. Zo is het bijvoorbeeld niet eerlijk dat tweejarige master, zoals die in Delft, worden benadeeld met een hogere studieschuld. Dit gaat onder andere in tegen het doel van de regering om technisch onderwijs te stimuleren en meer ingenieurs af te leveren!

1.  Is het al zeker dat de studiefinanciering in de masterfase weggaat?
In het kort is het nog niet zeker, maar de kans is wel aanwezig dat het voorstel door beide Kamers wordt aangenomen.
Op dit moment ligt er namelijk een wetsvoorstel. Deze moet nog door de Tweede en Eerste Kamer. In beide Kamers moet er een meerderheid zijn. Over de Tweede Kamer gaan de geruchten dat het kabinet misschien geen meerderheid kan vinden. Wanneer er in de Tweede Kamer een meerderheid is, heeft de SGP een sleutelpositie in de Eerste Kamer en kunnen zij waarschijnlijk de knoop doorhakken.

2.  Wat gebeurt er op dit moment met de studie-
financiering in de bachelor?
Bepaalde politieke partijen zijn voor een compleet sociaal leenstelsel, dus voor zowel de bachelor als de master. Op dit moment zijn er nog geen wetsvoorstellen voor de bachelor fase.

3.  Als ik 5 jaar over mijn bachelor doe, krijg ik dan wel 5 jaar studiefinanciering?
Wanneer deze wet door de Kamer is, zal het niet met terugwerkende kracht gaan werken. Dit betekent dat wanneer je al studiefinanciering hebt gehad, je niet extra terug zal hoeven te betalen. Hierbij maakt het niet uit of je de studiefinanciering in je master of in je bachelor hebt gekregen.

4.  Wat als ik per 1 september 2011 ben begonnen met een meerjarige master?
Wanneer je vóór 1 september bent begonnen met je master krijg je nog wel de studiefinanciering waar je recht op had. Als je dus per 1 september 2011 bent begonnen met een meerjarige master krijg je niet je laatste jaar studiefinanciering als je daar nog recht op had. De overgangsregeling waar Halbe Zijlstra het over heeft geldt dus alleen voor de geneeskunde studenten met een drie-jarige master.

5.  Wat als ik na 1 september 2011 ben begonnen met een meerjarige master?
In de huidige vorm van het voorstel krijg je dan geen studiefinanciering meer. Ook als je je op 1 februari 2012 hebt ingeschreven, krijg je per 1 september 2012 geen studiefinanciering meer.

6.  Wat als ik een meerjarige master wil doen?
In het huidige voorstel worden er geen uitzonderingen gemaakt voor de meerjarige masterstudenten, zoals bètastudenten die na 1 september 2011 zijn begonnen. Je zal dus twee jaar studiefinanciering kwijt raken. De Raad van State adviseert extra onderzoek te doen naar de gevolgen voor studenten met een meerjarige master, maar het is dus nog de vraag of de staatssecretaris hier actie op gaat ondernemen.

7.  Wat gaat er met mijn studentenreisrecht (OV kaart) gebeuren?
In het huidige wetsvoorstel wil het huidige kabinet slechts 1 jaar uitloop op je totale nominale studieduur bieden voor je studenten OV kaart. Dit betekent voor een bachelor van 3 en een master van 2 jaar je maximaal 6 jaar gratis mag reizen.
N.B.: Het kan dus zijn dat je een langstudeerboete betaalt en nog steeds gratis reist (5e jaars bachelor), of juist niet meer gratis reist maar ook geen langstudeerboete hebt (7e jaars in meerjarige masteropleidng met bachelor in 4 jaar).

1. Beleidsnotitie “studeren is investeren”
2. Overheidsplannen voor studiefinanciering
3. Interstedelijk Studenten Overleg
4. Landelijke Kamer Voor Verenigingen
5. Landelijke Studenten Vakbond